Η αρθροπάθεια είναι μια χρόνια παθολογία που επηρεάζει τις δομές του συνδετικού ιστού του μυοσκελετικού συστήματος. Η νόσος χαρακτηρίζεται από προοδευτική πορεία με σταδιακή καταστροφή του χόνδρινου ιστού. Η αρθροπάθεια ανιχνεύεται στους περισσότερους ασθενείς μετά την ηλικία των 65 ετών, αφού ένας από τους λόγους ανάπτυξής της είναι η φυσική γήρανση του οργανισμού.
Η εμφάνιση εκφυλιστικής-δυστροφικής παθολογίας προκαλείται από προηγούμενους τραυματισμούς, ενδοκρινικές και φλεγμονώδεις ασθένειες, υπερβολική σωματική δραστηριότητα ή, αντίθετα, καθιστικό τρόπο ζωής. Τα κύρια συμπτώματα της αρθροπάθειας είναι ο πόνος στις αρθρώσεις, το πρήξιμο και ο περιορισμός της κίνησης.
Για τη διάγνωση της παθολογίας, πραγματοποιούνται οργανικές μελέτες - ακτινογραφία, αρθροσκόπηση, μαγνητική τομογραφία, αξονική τομογραφία. Η αρθροπάθεια 1ης και 2ης βαρύτητας αντιμετωπίζεται συντηρητικά με φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπευτικές διαδικασίες και μασάζ και θεραπεία άσκησης. Σε περίπτωση μη αναστρέψιμων καταστροφικών αλλαγών στις αρθρώσεις, ενδείκνυται χειρουργική επέμβαση - αρθρόδεση, ενδοπροσθετική.
Παθογενετικοί μηχανισμοί
Με την αρθροπάθεια, εμφανίζονται έντονες αλλαγές στις εσωτερικές δομές του συνδετικού ιστού. Στους ιστούς του χόνδρου σχηματίζονται παραμορφωτικές διαβρώσεις, οι οποίες προκαλούν την καταστροφή των ινών κολλαγόνου, καθώς και των πρωτεογλυκανών που αποτελούνται από πρωτεΐνη (5-10%) και γλυκοζαμινογλυκάνες (90-95%). Ως αποτέλεσμα, το δίκτυο κολλαγόνου χάνει τη σταθερότητα και οι μεταλλοπρωτεϊνάσες αρχίζουν να απελευθερώνονται, καταστρέφοντας όλους τους τύπους πρωτεϊνών εξωκυτταρικής μήτρας. Η καταστροφή επιταχύνεται με την αύξηση της βιοσύνθεσης των κολλαγενασών και της στρομελυσίνης. Συνήθως, οι κανονικές ποσοτικές τιμές των ενζύμων ελέγχονται από κυτοκίνες - μικρά μόρια πληροφοριών πεπτιδίου. Καθώς όμως η αρθροπάθεια εξελίσσεται, η συγκέντρωση αυτών των πρωτεϊνών μειώνεται, γεγονός που προκαλεί την απελευθέρωση μεγάλου αριθμού ενζύμων που βλάπτουν τον ιστό του χόνδρου.
Οι πρωτεογλυκάνες με αλλοιωμένη δομή αρχίζουν να απορροφούν μόρια νερού που δεν μπορούν να συγκρατήσουν. Επομένως, η περίσσεια υγρού εισέρχεται στις ίνες κολλαγόνου. «φουσκώνουν» και χάνουν τη δύναμη και την ελαστικότητα. Αρνητικές αλλαγές συμβαίνουν επίσης στην ποιοτική και ποσοτική σύνθεση του αρθρικού υγρού. Με την αρθροπάθεια, η συγκέντρωση του υαλουρονίου σε αυτό μειώνεται. Οι υαλώδεις χόνδροι δεν λαμβάνουν πλέον επαρκή θρεπτικά συστατικά και οξυγόνο για την αναγέννησή τους. Στους χόνδρινους ιστούς σχηματίζονται εστίες μαλάκυνσης και στη συνέχεια εμφανίζονται ρωγμές και συγκεκριμένες νεκρωτικές αναπτύξεις. Οι κεφαλές των οστών εκτίθενται και αρχίζουν να υφίστανται μικροτραύματα όταν μετατοπίζονται το ένα σε σχέση με το άλλο.
Αιτίες και προκλητικοί παράγοντες
Οι λόγοι για την ανάπτυξη της πρωτοπαθούς (ιδιοπαθούς) αρθρώσεως δεν έχουν ακόμη τεκμηριωθεί. Εμφανίζεται απουσία προκλητικών παραγόντων, επομένως διατυπώνονται θεωρίες για κληρονομική προδιάθεση για πρόωρη καταστροφή του χόνδρου. Η δευτεροπαθής αρθροπάθεια αναπτύσσεται ως συνέπεια άλλων παθολογιών των αρθρώσεων ή προηγούμενων τραυματισμών. Τι μπορεί να προκαλέσει εκφυλιστική-δυστροφική νόσο:
- τραυματισμός σε μια άρθρωση ή σε κοντινές δομές συνδετικού ιστού - κάταγμα, εξάρθρωση, βλάβη στον μηνίσκο, μερική ρήξη μυών, συνδέσμων, τενόντων ή πλήρης διαχωρισμός τους από τη βάση του οστού.
- συγγενής δυσπλαστική διαταραχή της ανάπτυξης των αρθρώσεων.
- διαταραχή της λειτουργίας των ενδοκρινών αδένων, διαταραχή των μεταβολικών διεργασιών.
- ρευματισμούς, ή ρευματικό πυρετό?
- ρευματοειδής, αντιδραστική, μεταβολική, ψωριασική ή ουρική αρθρίτιδα, πολυαρθρίτιδα.
- πυώδης αρθρίτιδα που προκαλείται από στρεπτόκοκκους, επιδερμικό ή Staphylococcus aureus.
- φυματίωση οποιουδήποτε εντοπισμού, βρουκέλλωση, χλαμύδια, γονόρροια, σύφιλη.
- εκφυλιστική νόσος, για παράδειγμα, οστεοχονδρίτιδα διασπαρμένης.
Η υπερκινητικότητα των αρθρώσεων, που προκαλείται από την παραγωγή ειδικού κολλαγόνου, προδιαθέτει στην ανάπτυξη αρθρώσεων. Αυτή η κατάσταση ανιχνεύεται στο 10% των κατοίκων του πλανήτη και δεν θεωρείται παθολογία. Αλλά η υπερκινητικότητα συνοδεύεται από αδυναμία της τενοντο-συνδετικής συσκευής, η οποία οδηγεί σε συχνούς τραυματισμούς, ιδιαίτερα στην άρθρωση του αστραγάλου (διαστρέμματα και ρήξεις συνδέσμων, εξαρθρήματα).
Η οστεοαρθρίτιδα προκαλείται μερικές φορές από αιμοποιητικές διαταραχές, όπως η αιμορροφιλία. Η αιμάρθρωση, ή αιμορραγία στην κοιλότητα της άρθρωσης, προκαλεί επιδείνωση του τροφισμού του χόνδρου και την καταστροφή του.
Προδιαθεσικοί παράγοντες περιλαμβάνουν το γήρας, τα συχνά φορτία στις αρθρώσεις που υπερβαίνουν τα όρια αντοχής τους, το υπερβολικό βάρος, τις χειρουργικές επεμβάσεις και την υποθερμία.
Η ομάδα κινδύνου περιλαμβάνει γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση, άτομα που ζουν σε δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες ή σε επαφή με τοξικές χημικές ενώσεις. Εάν υπάρχει ανεπάρκεια στη διατροφή τροφών με βιταμίνες και μικροστοιχεία, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για τη σταδιακή καταστροφή του υαλώδους χόνδρου.
Κλινική εικόνα
Ο κίνδυνος της αρθροπάθειας έγκειται στην απουσία συμπτωμάτων στο πρώτο στάδιο της ανάπτυξής της. Η παθολογία κλινικά εκδηλώνεται σταδιακά, τα πρώτα σημάδια εμφανίζονται στο φόντο της σημαντικής καταστροφής του χόνδρινου ιστού. Αρχικά, ένα άτομο αισθάνεται έναν ελαφρύ πόνο που δεν έχει σαφή εντοπισμό. Εμφανίζεται μετά από σωματική δραστηριότητα - άρση βαρών, αθλητική προπόνηση. Μερικές φορές η πρώτη κλινική εκδήλωση είναι ένας ήχος τσακίσματος ή κρότου όταν κάμπτεται ή εκτείνεται η άρθρωση. Ένα άτομο αρχίζει να παρατηρεί ότι ορισμένες κινήσεις είναι δύσκολες. Ωστόσο, στο αρχικό στάδιο της αρθρώσεως, η δυσκαμψία εμφανίζεται το πρωί και σύντομα εξαφανίζεται.
Καθώς η νόσος εξελίσσεται, ο πόνος γίνεται αισθητός και τη νύχτα, προκαλώντας όχι μόνο διαταραχή του ύπνου, αλλά και την εμφάνιση χρόνιας κόπωσης. Η σοβαρότητα του συνδρόμου πόνου στο δεύτερο στάδιο αυξάνεται με τις αλλαγές του καιρού, την έξαρση των χρόνιων παθολογιών και τις οξείες ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού. Το εύρος των κινήσεων μειώνεται αισθητά. Η αιτία της ακαμψίας είναι η λέπτυνση του χόνδρου, καθώς και ο συνειδητός περιορισμός των κινήσεων του ατόμου σε μια προσπάθεια αποφυγής του πόνου. Αυτό οδηγεί σε αυξημένο φορτίο στην αντίθετη άρθρωση, που προκαλεί περαιτέρω βλάβη. Η αρθροπάθεια χαρακτηρίζεται επίσης από άλλα συγκεκριμένα συμπτώματα:
- ο πόνος προκαλεί σπασμούς των σκελετικών μυών και ανάπτυξη μυϊκών συσπάσεων (περιορισμός παθητικών κινήσεων στην άρθρωση).
- Το τσούξιμο στις αρθρώσεις, τα κλικ, οι θόρυβοι τριξίματος κατά την κίνηση γίνονται σταθεροί, που συμβαίνουν σχεδόν με κάθε μετατόπιση των οστών μεταξύ τους.
- συχνά εμφανίζονται επώδυνες μυϊκές κράμπες.
- οι αρθρώσεις παραμορφώνονται, γεγονός που οδηγεί σε διαταραχές στη στάση και στο βάδισμα.
- στο τρίτο στάδιο της αρθροπάθειας, η παραμόρφωση είναι τόσο έντονη που οι αρθρώσεις κάμπτονται και το εύρος των κινήσεων σε αυτές μειώνεται σημαντικά ή απουσιάζει εντελώς.
- με αρθροπάθεια του τρίτου βαθμού του γόνατος, του αστραγάλου, της άρθρωσης του ισχίου, ο ασθενής χρησιμοποιεί μπαστούνι ή πατερίτσες όταν κινείται.
Ελλείψει θεραπείας, η παθολογία εξελίσσεται και κατά τη διάρκεια της πορείας της οι υφέσεις αντικαθίστανται από υποτροπές και η συχνότητα των παροξύνσεων αυξάνεται συνεχώς. Η δυσκαμψία στις κινήσεις το πρωί τώρα δεν εξαφανίζεται για πολύ καιρό, γίνεται μόνιμη.
Κατά την εξέταση ενός ασθενούς με αρθροπάθεια βαθμού 1, ο γιατρός σημειώνει μόνο ελαφρύ πρήξιμο της άρθρωσης και πλήρη διατήρηση του εύρους κίνησης. Στην παθολογία 2ου βαθμού, η ψηλάφηση αποκαλύπτει πόνο και ήπια παραμόρφωση. Στην περιοχή του διαστήματος της άρθρωσης παρατηρείται σχηματισμός πάχυνσης των οστών.
Η αρθροπάθεια χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη αρθρίτιδας - φλεγμονώδεις διεργασίες στις αρθρικές μεμβράνες του ισχίου, του γόνατος, του αστραγάλου και των αρθρώσεων του ώμου. Το κύριο σύμπτωμά τους είναι ο σχηματισμός στρογγυλεμένης σφράγισης στην περιοχή της άρθρωσης, όταν ασκείται πίεση στην οποία γίνεται αισθητή η κίνηση του υγρού (διακύμανση). Η οξεία αρθρίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση της θερμοκρασίας στους 37-38 °C, πονοκεφάλους και πεπτικές διαταραχές.
Διαγνωστικά
Η διάγνωση γίνεται με βάση τα αποτελέσματα των μελετών οργάνων, τα χαρακτηριστικά της κλινικής εικόνας, το ιστορικό και τα παράπονα των ασθενών. Μια γενική εξέταση αίματος και ούρων δεν είναι πολύ ενημερωτική - όλες οι τιμές παραμένουν εντός φυσιολογικών ορίων εάν η αρθροπάθεια δεν προκαλείται από μεταβολική παθολογία. Με την ανάπτυξη της αρθρίτιδας, ο ρυθμός καθίζησης των ερυθροκυττάρων αυξάνεται (30 mm/ώρα), και το επίπεδο των λευκοκυττάρων και του ινωδογόνου στο αίμα αυξάνεται. Αυτό υποδεικνύει μια οξεία ή χρόνια φλεγμονώδη διαδικασία που εμφανίζεται στο σώμα. Αλλαγές στις βιοχημικές και ανοσολογικές παραμέτρους συμβαίνουν σε δευτερογενείς μορφές αρθρώσεως.
Η πιο κατατοπιστική μέθοδος για τη διάγνωση της εκφυλιστικής-δυστροφικής παθολογίας είναι η ακτινογραφία σε μετωπιαία και πλάγια προβολή.
| Στάδια αρθροπάθειας σύμφωνα με την ταξινόμηση Kellgren-Lawrence (1957) | Ακτινογραφία σημάδια παθολογίας |
|---|---|
| Αρχικό | Χωρίς ακτινολογικά σημάδια |
| Πρώτα | Αδιάκριτη, ανομοιόμορφη στένωση του αρθρικού χώρου. Ελαφρά ισοπέδωση των άκρων των οστικών πλακών, σχηματισμός αρχικών οστεοφύτων ή απουσία τους |
| Δεύτερον | Σημαντική στένωση του αρθρικού χώρου, 2-3 φορές υψηλότερη από το φυσιολογικό, σχηματισμός μεγάλου αριθμού οστεοφύτων, υποχόνδρια οστεοσκλήρωση. Η εμφάνιση κυστικών καθαρισμών στις επιφύσεις |
| Τρίτον | Εμφάνιση έντονης υποχόνδριης οστεοσκλήρωσης και μεγάλων περιθωριακών οστεόφυτων, σημαντική στένωση του αρθρικού χώρου |
| Τέταρτον | Σχηματισμός χονδροειδών ογκωδών οστεοφύτων, σχεδόν πλήρης σύντηξη του αρθρικού χώρου, παραμόρφωση και συμπίεση των επιφύσεων των οστών που σχηματίζουν την άρθρωση |
Εάν, μετά τη μελέτη των εικόνων ακτίνων Χ, ο γιατρός έχει αμφιβολίες σχετικά με τη διάγνωση, συνταγογραφείται αξονική τομογραφία. Και για να εκτιμηθεί η κατάσταση των δομών του συνδετικού ιστού που βρίσκονται κοντά στην άρθρωση, πραγματοποιείται μαγνητική τομογραφία. Όταν χρησιμοποιείται σκιαγραφικό, είναι δυνατό να αξιολογηθεί δυναμικά η παροχή αίματος στους ιστούς και να καθοριστεί το στάδιο της φλεγμονώδους διαδικασίας κατά την ανάπτυξη της αρθρίτιδας.
Βασικές μέθοδοι θεραπείας
Η αρθροπάθεια εξακολουθεί να είναι μια ανίατη ασθένεια, αφού δεν υπάρχουν φαρμακολογικά φάρμακα για την αναγέννηση του χόνδρινου ιστού. Ο κύριος στόχος της θεραπείας είναι η πρόληψη της εξέλιξης της παθολογίας και η διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων. Η θεραπεία είναι μακροχρόνια, πολύπλοκη, με τη χρήση τοπικών και συστηματικών φαρμάκων. Οι ασθενείς θα πρέπει να αποφεύγουν την έντονη πίεση στην άρθρωση και, εάν είναι απαραίτητο, να περιορίζουν το εύρος κίνησης με ορθοπεδικά μηχανήματα - ορθώσεις, ελαστικούς επιδέσμους. Οι υπέρβαροι ασθενείς πρέπει να κάνουν προσαρμογές στη διατροφή τους για να μειώσουν σταδιακά το σωματικό τους βάρος και να ακολουθήσουν δίαιτα.
Μετά την επίτευξη σταθερής ύφεσης, οι ασθενείς υποβάλλονται σε καθημερινές ασκήσεις φυσικοθεραπείας. Οι πρώτες προπονήσεις πραγματοποιούνται υπό την καθοδήγηση ενός φυσικοθεραπευτή και στη συνέχεια ο ασθενής εκτελεί ένα σύνολο ασκήσεων στο σπίτι. Η θεραπεία άσκησης μπορεί να συμπληρωθεί με κολύμπι, γιόγκα και ποδηλασία.
Για τη μείωση της σοβαρότητας του πόνου, συνταγογραφούνται φάρμακα διαφόρων κλινικών και φαρμακολογικών ομάδων:
- μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα με τη μορφή αλοιφών, δισκίων, διαλυμάτων για παρεντερική χορήγηση με δραστικά συστατικά.
- ενέσεις στην άρθρωση αναισθητικών διαλυμάτων σε συνδυασμό με γλυκοκορτικοστεροειδή.
- μυοχαλαρωτικά για την εξάλειψη των μυϊκών σπασμών και των περιοριστικών συσπάσεων.
Τα θεραπευτικά σχήματα περιλαμβάνουν βιταμίνες Β, ηρεμιστικά και, εάν είναι απαραίτητο, ηρεμιστικά και αντικαταθλιπτικά. Για μακροχρόνια χρήση απαιτούνται χονδροπροστατευτικά. Αυτή είναι η μόνη ομάδα φαρμάκων που έχουν την ικανότητα να αποκαθιστούν μερικώς τον ιστό του χόνδρου.
Για να αυξηθεί η κλινική τους δραστηριότητα, πραγματοποιούνται φυσιοθεραπευτικές διαδικασίες - θεραπεία με λέιζερ, μαγνητικά πεδία, θεραπεία UHF.
Οποιοσδήποτε πόνος στις αρθρώσεις πρέπει να είναι ένα σήμα για άμεση διαβούλευση με έναν γιατρό. Η θεραπεία που πραγματοποιείται στο αρχικό στάδιο της αρθροπάθειας θα σταματήσει την καταστροφή του χόνδρου και θα αποφύγει την απώλεια απόδοσης και την αναπηρία.